به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه از مشهد،خانم ناهید طیبی مدیر دانشنامه زن مسلمان شامگاه چهارشنبه ۲۰ خردادماه در هفتمین نشست مجازی دوره نقش تمدنی امامت غدیر به موضوع تقش زن در شکل گیری تمدن امامت غدیری پرداخت و اظهار داشت: منظور از امامت غدیری، امامتی است که در پرتو آموزههای غدیر برای مردم تعریف شد و در تعبیری دقیقتر، همان ولایت عینیتیافته در روز غدیر است.
وی افزود: اگر بخواهیم این مسئله را بهصورت علمی بررسی کنیم، باید چند بزنگاه تاریخی را در کنار هم قرار دهیم تا شبکهای معنادار از مفهوم ولایت به دست آید؛ از جمله حدیث کسا، حدیث منزلت، آیه تطهیر و مجموعه آیات و روایاتی که شأن نزول و شأن صدور آنها، ولایت عینیتیافته بر روی زمین را از سوی رسول اکرم(ص) برای ما ترسیم میکند.
ولایت، مسیر تکامل بشر
این پژوهشگر با اشاره به آیه اکملت لکم دینکم، اظهار داشت: تکامل بشر از مسیر رهبری معصوم تحقق مییابد و تعالی حقیقی انسان در همین چارچوب امکانپذیر است. خداوند متعال در قرآن کریم تنها در دو مورد بر بندگان خود منت گذاشته است؛ یکی در بعثت پیامبر اکرم(ص) و دیگری در وعده نجات مستضعفان و تحقق حکومت حق در آینده. این نشان میدهد که مسئله هدایت بشر، آنچنان مهم است که خداوند آن را از باب منت الهی مطرح کرده است.
وی ادامه داد: این هدایت، باید از مسیر خاص خود طی شود و آن مسیر، ولایت و امامت معصوم است. از همین روست که حضرت زهرا(س) در پاسخ به این پرسش که چرا مردم حق امیرالمؤمنین حضرت علی (ع) را به ایشان بازنگرداندند، به نکتهای عمیق اشاره میفرمایند و میگویند: این سعادت شما انسانها بود که باید از مسیر خلافت علی بن ابیطالب(ع) عبور میکرد. یعنی مردم در حقیقت، حق سعادت خود را از بین بردند.
غدیر؛ نقطه کمال دین و تمامیت نعمت
طیبی با بیان اینکه غدیر دارای چند کلیدواژه مهم است، گفت: یکی از این کلیدواژهها، کامل شدن دین است و دیگری، اتمام نعمت. بهترین نعمت برای بشر، رهبری الهی از سوی معصوم است. همچنین در ادامه آیه غدیر، یأس کافران مطرح میشود؛ چراکه اگر مسیر غدیر به همان شکلی که پیامبر(ص) ترسیم کردند ادامه مییافت، دیگر جایی برای نفوذ منافع و مطامع دشمنان باقی نمیماند.
وی تصریح کرد: تاریخ نشان داد که وقتی امیرالمؤمنین حضرت علی (ع) در سال ۳۵ هجری حکومت را به دست گرفتند، همان جریاناتی که از عدالت علوی هراس داشتند، دریافتند که نگرانیشان درست بوده است؛ زیرا علی بن ابیطالب(ع) عدالت را بدون ملاحظه منافع گروههای خاص اجرا میکرد.
ولایت؛ لازمه حیات معنوی و مادی بشر
مدیر دانشنامه زن مسلمان در ادامه، ولایت را لازمه حیات معنوی و مادی بشر دانست و گفت: ولایت فقط به معنای وجود امام و امت و علاقه میان این دو نیست، بلکه حقیقتی فراتر از اینهاست. ولایت، چارچوبی برای اندیشه و کنش انسان فراهم میکند و در شکلگیری تمدن، نقش اساسی دارد.
وی با اشاره به شاخصههای تمدنی افزود: جمعیت، امت، همگرایی، علم، معنویت، معماری، هنر و انسجام اجتماعی از عناصر مهم تمدن هستند. حضرت زهرا(س) نیز در خطبه خود، با تعابیری بسیار دقیق به همین مسئله اشاره کردهاند؛ آنجا که میفرمایند: طاعتنا نظاماً للمله و امامتنا اماناً من الفرقه؛ یعنی اطاعت از اهلبیت(ع)، عامل انسجام ملت و امامت آنان، مایه امنیت از تفرقه است.
تعریف کنشگری زنان در جریان ولایت
طیبی به مفهوم کنشگری زنان پرداخت و اظهار داشت: کنشگر، فردی است که در سطوح مختلف برای دغدغههای یک جریان هزینه میکند؛ این هزینه میتواند مال، وقت، اعتبار یا حتی جان باشد. در جریان ولایت و امامت نیز زنان کنشگر، افرادی هستند که برای حفظ و ترویج این حقیقت، از ظرفیتهای مختلف خود بهره میگیرند.
وی افزود: بخشی از این زنان، راویان غدیر هستند. در گزارشهای تاریخی آمده است که برخی از همسران پیامبر(ص) در حجهالوداع و مسیر بازگشت حضور داشتند و دو نفر از آنان، بهویژه امسلمه، روایتگر دقیق واقعه غدیر بودهاند.
این محقق تاریخ اسلام، امسلمه را از برجستهترین زنان کنشگر در حوزه ولایت برشمرد و گفت: در امالی شیخ صدوق، صفحه ۴۶۳، آمده است که پیامبر اکرم(ص) به امسلمه فرمودند: بشنو، شهادت بده و ابلاغ کن که علی، امام مسلمانان پس از من است. همچنین در کافی، جلد ۱، صفحه ۲۳۵، به این نکته اشاره شده است که پیامبر(ص) وصیت مکتوب مربوط به جانشینی امیرالمؤمنین حضرت علی(ع) را نزد امسلمه به امانت گذاشتند.
وی ادامه داد: امسلمه تنها یک راوی نبود، بلکه در موقعیتهای حساس، نقشی محقق و اثرگذار ایفا کرد. در ماجرای جمل، او با استناد به آیات قرآن، تلاش کرد عایشه را از حضور در آن فتنه بازدارد و حتی در نامهای به امیرالمؤمنین حضرت علی (ع) فرزندش را در خدمت آن حضرت قرار داد. این نشاندهنده آن است که وی از همه ظرفیتهای خود برای حمایت از ولایت استفاده کرد.
طیبی با اشاره به جایگاه زنان در نقل حدیث غدیر گفت: در برخی روایات، از جمله روایت مشهور عمهها، به زنجیرهای از بانوان راوی اشاره شده است که حدیث غدیر را از یکدیگر نقل کردهاند. این مسئله نشان میدهد که زنان در انتقال دقیق این پیام تاریخی، سهم مهمی داشتهاند.
وی درباره حضور حضرت زهرا(س) در غدیر نیز اظهار داشت: در منابع تاریخی، نقل صریح و مستقیمی درباره حضور فیزیکی حضرت زهرا(س) در واقعه غدیر در دست نیست، هرچند ایشان بهروشنی از قول پیامبر(ص) در غدیر سخن گفتهاند. از این رو، اصل آگاهی و نقل ایشان از واقعه قطعی است، اما درباره حضور فیزیکی، همچنان میان محققان دیدگاههای متفاوتی وجود دارد.
مدیر دانشنامه زن مسلمان در ادامه به گروهی از زنان کنشگر با عنوان وافات اشاره کرد و گفت: در کتاب اخبار الوافات، از ۱۶ زن سخن به میان آمده است که به دلیل سخنوری، شعر و موضعگیریهای شجاعانه خود در حمایت از امیرالمؤمنین حضرت علی (ع) شناخته میشوند. معاویه این زنان را به دربار فراخواند و از آنان پرسید چرا تا این اندازه از علی بن ابیطالب(ع) حمایت میکنند.
وی افزود: این بانوان در دربار معاویه نیز با صراحت و شجاعت از امیرالمؤمنینحضرت علی(ع) دفاع کردند، بهگونهای که خود معاویه نیز اعتراف کرد این میزان از فهم، شجاعت و جسارت را از مکتب علی بن ابیطالب(ع) آموختهاند. این زنان، از عناصر اثرگذار در پاسداری از پیام غدیر و تداوم فرهنگ ولایی بودند.
حفظ شعائر غدیر، راهی برای تداوم تمدن ولایی
طیبی حفظ شعائر غدیری را یکی از مهمترین ابزارهای ترویج فرهنگ ولایت دانست و اظهار داشت: شعائر، هنگامی که به یک حقیقت متعالی متصل میشوند، هویت تمدنی پیدا میکنند. همانگونه که قرآن کریم صفا و مروه را از شعائر الهی معرفی میکند، شعائر غدیر نیز میتوانند حامل پیام تمدنی باشند.
وی گفت: اطعام، پوشیدن لباس نو، هدیه دادن، دید و بازدید، برپایی جشنهای عمومی و برنامههای نمادین در عید غدیر، همه از جمله مصادیق حفظ شعائر غدیری است. این شعائر، هم موجب تقویت قلبهای مؤمنان میشود و هم تقوای قلوب را افزایش میدهد.
مدیر دانشنامه زن مسلمان در ادامه با تأکید بر نقش تربیتی زنان افزود: یکی از مهمترین عرصههای کنشگری زنان، تربیت فرزندان ولایتمدار است. مادری که از کودکی، فرزند خود را با محبت اهلبیت(ع)، شعائر غدیری و فرهنگ ولایت آشنا میکند، در حقیقت در حال تمدنسازی است.
طیبی تصریح کرد: گاه تصور میشود این اقدامات صرفاً رفتارهایی جزئی و خانوادگیاند، اما تمدن دقیقاً از کنار هم قرار گرفتن همین عناصر کوچک شکل میگیرد. روایتگری، ترویج، حفظ شعائر و تربیت نسل مؤمن و ولایی، همگی اجزای یک فرایند بزرگ تمدنی هستند.
مدیر دانشنامه زن مسلمان در پایان تأکید کرد: زنان در شکلگیری تمدن امامت غدیری، نقشهایی چندگانه و بنیادین داشتهاند؛ از روایتگری و روشنگری گرفته تا ترویج، حفظ شعائر و تربیت نسل ولایتمدار. اگر این عناصر در کنار یکدیگر دیده شوند، روشن خواهد شد که زنان در تداوم فرهنگ غدیر و شکلگیری تمدن ولایی، حضوری تعیینکننده داشتهاند.
گفتنی است، دوره آموزش مجازی «نقش تمدنی امامت غدیری» با همکاری بنیاد بینالمللی امامت و چند نهاد حوزوی و دانشگاهی از ۱۴ خرداد آغاز شده و تا ۲۵ خرداد با حضور اساتید حوزه و دانشگاه ادامه دارد.
انتهای پیام/
نظر شما